Tháng 5/2026 là cột mốc đánh dấu một bước ngoặt lớn trong thủ tục xuất nhập khẩu tại Việt Nam. Dự kiến sẽ có nhiều thay đổi về quy tắc xuất xứ trong Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam – EU (EVFTA) và Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – Hàn Quốc theo các Thông tư 14/2026/TT-BCT, Thông tư 49/2025/TT-BCT. Nếu doanh nghiệp đã và đang hướng tới thị trường EU, Hàn Quốc hay các nước trong khối FTA, dưới đây là các thay đổi cần chú ý để tối ưu thuế quan và giảm chi phí

1. Các quy định mới về quy tắc xuất xứ trong Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA)

Các quy định mới về quy tắc xuất xứ EVFTA tập trung vào việc cập nhật theo hệ thống, đơn giản hóa chứng nhận xuất xứ, và tăng cường cơ chế tự chứng nhận. Các quy định này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc đáp ứng tiêu chuẩn để tận dụng thuế quan ưu đãi với bốn lưu ý quan trọng:

Đẩy mạnh tự chứng nhận xuất xứ

Từ 10/5/2026, theo quy định mới, để được hưởng ưu đãi thuế quan, hàng hóa xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và EU phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chứng từ chứng nhận xuất xứ. Doanh nghiệp có thể sử dụng Giấy chứng nhận xuất xứ hoặc chứng từ tự chứng nhận xuất xứ do nhà xuất khẩu đủ điều kiện phát hành.

Đặc biệt, các lô hàng đi EU có trị giá dưới 6.000 EUR doanh nghiệp được phép tự phát hành chứng từ chứng nhận xuất xứ mà không cần qua các thủ tục rườm rà. Điều này mở rộng cánh cửa cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) chủ động hơn, tiết kiệm thời gian chờ đợi cấp C/O mẫu EUR.1 truyền thống.

Rút ngắn thời gian cấp C/O điện tử còn 6 giờ

Với hệ thống eCoSys mới, thời gian xử lý hồ sơ điện tử được rút ngắn xuống chỉ còn 6 giờ làm việc (thay vì 8 giờ như trước). Việc đăng ký hồ sơ thương nhân lần đầu và nộp hồ sơ trực tuyến giúp quy trình trở nên minh bạch hơn, giảm thiểu tối đa các sai sót do can thiệp thủ công.

Quy tắc hàng đi qua nước thứ ba phải chứng minh “không thay đổi xuất xứ”

Quy tắc mới quy định khi hàng hóa quá cảnh tại nước thứ ba (như Singapore, Hồng Kông), doanh nghiệp phải cung cấp bộ chứng từ giám sát hải quan (nếu cần) để chứng minh hàng hóa được giữ “nguyên trạng”. Điều này loại bỏ rủi ro bị bác bỏ xuất xứ do trung chuyển, đảm bảo nhận được ưu đãi EVFTA ở khâu nhập khẩu.

Bộ chứng từ có thể gồm:

– Vận đơn hoặc chứng từ vận tải

– Chứng từ thực tế về dán nhãn hoặc đánh số kiện

– Chứng từ liên quan đến hàng hóa

– Giấy chứng nhận hàng hóa không thay đổi xuất xứ hoặc tài liệu chứng minh hàng luôn nằm dưới sự kiểm soát của hải quan nước quá cảnh.

2. Quy định mới về quy tắc xuất xứ trong Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – Hàn Quốc

Cơ chế kiểm tra trước xuất xứ linh hoạt

Một điểm sáng cho các đơn vị xuất khẩu đi Hàn Quốc là cơ chế đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra xuất xứ trước khi xuất khẩu. Kết quả này sẽ được công nhận là chứng từ hợp lệ cho các lô hàng tiếp theo, giúp doanh nghiệp yên tâm 100% về tính hợp lệ của chứng từ, tránh tình trạng hàng sang đến nơi mới bị bác bỏ ưu đãi thuế.

3. Lời kết

Quý doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý và cập nhật kịp thời các thay đổi này, nhất là với những lô hàng vận chuyển qua các cảng trung gian. Việc tuân thủ quy tắc xuất xứ sẽ là yếu tố quyết định để hàng hóa đủ điều kiện hưởng ưu đãi thuế khi xuất khẩu. Nếu có bất kì thắc mắc nào hay cần hỗ trợ về thủ tục xuất khẩu, liên hệ ngay với TMC hoặc để lại thông tin tại đây, chúng tôi phản hồi nhanh chóng.